Een kennismaking met het Deïsme.

Door Hans de Veen

Het is een vast staand feit dat Nederland en België voor een groot deel geseculariseerd zijn.

We spreken nu al al van 2^e en 3^e generatie ontkerkelijkte, Dit is zeker het geval in Nederland.

Toch zijn al deze seculiere mensen geen atheïsten. De Vereniging van Atheïsten in Nederland is betrekkelijk, klein gemeten aan het aantal dat niet-kerkelijk is  We zouden de seculiere Belg en Nederlander het best kunnen omschrijven als agnostisch, want als men aan hen zou vragen of ze wel of niet in God geloven zouden zeer waarschijnlijk antwoorden:  dat ze denken dat er wel iets moet zijn. Veel van deze mensen zijn in het geheel niet gelovig opgevoed, maar hebben toch een bepaald vermoeden dat er een hogere macht moet zijn.

Het is de mens kennelijk aangeboren ineen hogere macht te geloven, want we komen het over de hele wereld in elke cultuur tegen. De Indiaan  b.v. noemt het Grote Geest en wij God. 

Er zijn een aantal boeken waarvan men aanneemt dat het openbaringen van God zijn. We kennen allemaal de bijbel en de koran. Het is echter zo dat deze boeken elkaar op vele punten  tegenspreken. Het  zou daarom even zo goed, zo kunnen zijn dat een van deze boeken de waarheid spreekt en de andere de leugen. Daar staat dan weer tegenover dat in die boeken zelf ook weer tegenstrijdigheden voorkomen. Kunnen we dan nog spreken over Goddelijke openbaringen? 

Voor ik daar verder op in ga, wil ik U wijze op het Deïsme dat toch op een geheel andere wijze met het begrip goddelijke openbaring omgaat.

Het woord Deïsme  komt van het Latijnse woord Deus wat God betekent. Het Deïsme gaat dus uit van het bestaan van een God.  Het ontkent echter dat God zich in een geschrift heeft geopenbaard. Het verwerpt dus de claims van de verschillende kerken en religies dat zij de openbaringen van God bezitten. Zij gaat ervan uit dat God zich aan een ieder op de zelfde wijze heeft geopenbaard, in het enige geopenbaarde woord dat bestaat: de Schepping.

Deïsten geloven niet in wonderen, daar die in strijd zijn met de natuurwetten die de Schepper zelf heeft ingesteld. De schepping is immers al wonderlijk genoeg.

De spraakmakende engelse filosoof Antony Flew, die op grond van wetenschappelijk bewijs, jaren lang het atheïsme had uitgedragen, heeft zich op grond van die zelfde objectieve wetenschappelijke bewijsvoering zich bekeert tot de aanname van het bestaan van een Schepper  Voor hem zijn niet de heilige geschriften de rede geweest in God te gaan geloven, maar de schepping zelf, daarin lag het bewijs van Gods bestaan. 

Als kerken of religieuze bewegingen geen goddelijke instellingen zijn, maar  ontsprongen aan de menselijke geest, kunnen zo ook geen enkele claim leggen vanuit God te spreken. God openbaard zich immers, zoals reeds vermeld, op dezelfde wijze aan een ieder,

Dit consequent door geredeneerd maakt iedere strijd of oorlog geïnspireerd vanuit een zogenaamd goddelijk geopenbaard geschrift, onhoudbaar en zelfs kwaadaardig. 

Het gegeven dat God zich alleen in de schepping openbaard verondersteld de gelijkwaardigheid van alle mensen, waarbij niemand de ander zijn mening kan opleggen. De werkelijkheid is immers de openbaring, en de enige manier die werkelijkheid te benaderen is met het verstand die een ieder van ons bezit. Het is dus het verstand die ons het verschil tussen goed en kwaad doet inzien. 

In het Deïsme is geluk te vinden daar de Schepper het leven kennelijk gewild heeft.

Het is de opdracht aan een ieder vanuit dit gegeven een ethisch verantwoord leven te leiden, waarbij het uitgangspunt zou moeten zijn:  Wat u niet wil wat U geschied doet dat ook een ander niet

Dit is mij inziens de ware tolerantie.